Psikolojik Performans Danışmanı Sümeyya Nur Cengiz'den Trabzon Analiz'e özel açıklamalar

Psikolog, Psikolojik Performans Danışmanı Sümeyya Nur Cengiz ile Trabzon Analiz olarak keyifli bir röportaj gerçekleştirdik.

Psikolojik performans danışmanı olmaya nasıl karar verdiniz? Bu alana ilginiz nasıl başladı?
Zor zamanlarımda en büyük destekçim hep spor oldu. Sporun iyileştirici gücünü hem bireysel hem sosyal düzeyde deneyimledikçe, bu alanla psikolojiyi birleştirmenin çok anlamlı olacağını hissettim. Bu da beni psikolojik performans danışmanlığına yönlendirdi.

Sporla olan ilişkiniz ne zaman ve nasıl başladı? Psikoloji ile sporu birleştirme fikri nasıl gelişti?
Çocukluğumdan beri aktif olarak sporun içindeyim. Spor, benim için sadece fiziksel bir aktivite değil, duygusal olarak da tutunduğum bir alan. Psikoloji eğitimiyle birlikte sporda yaşanan iniş çıkışların zihinsel temellerini anlamaya başladım ve bu iki alan doğal olarak birleşti.

Galatasaray, Eyüpspor ve Beşiktaş Jimnastik Kulübü gibi önemli kulüplerde çalışıyorsunuz. Bu kulüplerin psikolojik performans yaklaşımı açısından benzerlikleri ve farkları neler?
Hepsinin kendi kültürü ve oyuncu profili farklı ama ortak nokta; artık zihinsel gelişimin fiziksel gelişim kadar önemli olduğunun farkındalar. Farklar ise yapı, kaynak ve uygulama pratiklerinde ortaya çıkıyor.

Altyapı yaş gruplarıyla çalışmak nasıl bir sorumluluk getiriyor? En çok hangi yaş grubuyla çalışmayı seviyorsunuz?
Altyapı demek temeli inşa etmek demek. Bir sporcunun sadece saha değil, hayat yolculuğuna da eşlik ediyorsunuz. 12-17 yaş arası gruplarla çalışmayı çok seviyorum çünkü bu dönem, karakterin ve zihinsel dayanıklılığın şekillendiği bir süreç.

Takımlara psikolojik destek verirken en çok hangi problemlerle karşılaşıyorsunuz?
Özgüven dalgalanmaları, performans kaygısı, motivasyon düşüklüğü ve oyuna alınmayan sporcularda dışlanmışlık hissi çok sık karşılaştığım durumlar.

SosyalBen Vakfı’ndaki gönüllü çalışmalarınız size neler kattı?
İnsanlara dokunmanın, özellikle imkanları kısıtlı çocuklarla empati kurmanın ne kadar dönüştürücü olduğunu gördüm. Sahadan çok daha büyük bir sahada var olmayı öğretti bana.

Bir sporcunun performansını doğrudan etkileyen psikolojik etmenler sizce nelerdir?
Öz güven, odaklanma, içsel motivasyon, stresle başa çıkma becerisi ve duygusal dayanıklılık performansı doğrudan etkiliyor.

Marmara Üniversitesi’nde devam eden süpervizyon eğitiminizin mesleki pratiğinize nasıl katkıları oluyor?
Süpervizyon, uygulamalarımı objektif şekilde değerlendirmeme yardımcı oluyor. Mesleki gelişimimin temel taşı diyebilirim.

Aile danışmanlığı süpervizyonu alıyorsunuz. Bu eğitimin sporcuyla ve ailesiyle olan ilişkilerinize katkısı ne yönde?
Sporcunun ailesiyle olan ilişkisi çoğu zaman performansını doğrudan etkiliyor. Aileyi doğru okumak, onları sürece bilinçli şekilde dahil etmek bu eğitimle çok daha güçlü bir hale geldi.

Sporcu beslenmesi ve fizyolojisi eğitimi aldınız. Bu bilgi psikolojik danışmanlık sürecinde nasıl bir rol oynuyor?
Zihin-beden bütünlüğü çok önemli. Sporcuya öneri verirken sadece zihinsel değil, bedensel süreçleri de gözetmek bana bütüncül bir yaklaşım kazandırıyor.

Takımlarla yaptığınız grup çalışmalarında nasıl bir psikoeğitim modeli uyguluyorsunuz?
Eğlenceli, etkileşimli ve sahaya uyarlanabilir modeller kullanıyorum. Teoriyle pratiği birleştirerek, öğrenilenlerin doğrudan oyuna yansımasını hedefliyorum.

Bireysel danışmanlık ile takım danışmanlığı arasında sizce en temel farklar neler?
Bireysel danışmanlıkta derinleşme, takım danışmanlığında dinamikleri yönetme ön planda. Takımda dengeyi korumak, bireyde değişim başlatmaktan farklı beceriler gerektiriyor.

Uygulamalı eğitimlerde kullandığınız yaratıcı ya da özgün yöntemler var mı?
Evet! Topla yapılan psikolojik beceri oyunları, görselleştirme kartları, oyuna hazır mısın gibi zihinsel ısınma teknikleriyle sahaya entegre çalışmalar yapıyorum.

Türkiye’de spor psikolojisinin geldiği noktayı nasıl değerlendiriyorsunuz? Sizce eksik kalan noktalar neler?
Son yıllarda büyük bir farkındalık artışı var ama uygulamada hâlâ istikrarlı yapı eksik. Sistematik psikolojik destek modelleri henüz her kulüpte yok.

Türkiye Futbol Federasyonu ile olan iş birliğinizden biraz bahseder misiniz? Oradaki psikolojik performans programı neleri kapsıyor?
TFF’nin bu sene açmış olduğu Psikolojik Performans Danışmalığı eğitimine kabul aldıktan sonra her hafta düzenli olarak alanında başarılı isimlerle çalışmalar düzenlendi. Aldığımız eğitim sonrasında Spor kulüplerinde daha yetkin ve aktif olarak yer alabilmemiz için Psikolojik Performans Danışmanı akreditasyonumuz gerçekleşmiştir. 

Gelecekte bireysel olarak veya bir kurumla birlikte hayata geçirmeyi planladığınız projeler var mı?
Evet, altyapı kulüpleri için erişilebilir psikolojik destek programları oluşturmak istiyorum. Bir de genç sporcular için dijital bir mental eğitim platformu hayalim var. Bu alanda yer alan meslektaşlarımla, arkadaşlarımla bir arada bir bütün olarak bu alanı beraber geliştirip ilerlemek istiyorum çünkü gelişime çok açık bir alandayız. İnanıyorum ki biz bir arada olduğumuzda çok güzel işler gerçekleştiren buradan tüm meslektaşlarıma teşekkürlerimi iletiyorum :)🤍

Bu alanda sizi en çok etkileyen ya da ilham aldığınız kişi kim?
Bu anlamda tek bir isim söylemek gerçekten çok zorlayıcı çünkü çok değerli ve benimsediğim, benliğimi güçlendiren ben olmamı sağlayan değerli isimler var fakat son zamanlarda yakından takip ettiğim Brene Brown, sporda Rafael Nadal. İkisi de direnç, kırılganlık ve mücadeleye dair çok şey öğretti ban diyebilirim.

Zorlandığınız zamanlarda motivasyonunuzu nasıl koruyorsunuz?
İşe neden başladığımı hatırlıyorum. Sporcuların ilerlemesini görmek beni hep ayağa kaldırır. (Bazen düştüğüm yerden onlar farkında olmadan beni kaldırır çalışmalarımızın başarılarıyla) Kendimi regüle etmeyi yavaş yavaş öğrendiğimi söyleyebilirim :) bunlardan bazıları doğaya çıkmak ve kulaklığımı takıp saatlerce yürüyüş yapmak, tenis oynamak, arkadaşlarımla vakit geçirmek, sevdiğim sporları yapmak, müsabakaları izlemek iyi hissettiriyor. 

Kendinizi 5 yıl sonra nerede görüyorsunuz? Hedefleriniz arasında akademik kariyer var mı?
Her zaman. Aslında psikoloji bilimi öğrenciliğin hiçbir zaman bitmediği bir alan bu yönü beni heyecanlandırdığını motivasyonumu sürdürülebilir olmasında etkili olduğunu söyleyebilirim çünkü alanda sürekli bilgilerin canlı, aktif değişebilen bir alan olduğu için Klinik ve akademik düzeyde de daha uzmanlaşmış, yurtdışı deneyimi edinmiş olmayı diliyorum. Spor psikolojisi alanında yeni nesil uygulamalar geliştirmek isterim.